کیفری

حبس تعزیری چیست؟👮🏾‍♀️انواع حبس تعزیری و بخشش آن در قانون⚖️

حبس تعزیری حکمی است که توسط قاضی دادگاه برای مجرمان جرایم خاص صادر می‌شود. این نوع حکم در مقابل حکم حد قرار می‌گیرد که در شرع مقدس اسلام به طور دقیق و مشخص تعیین شده است. در واقع، حکم تعزیری به مجازاتی گفته می‌شود که در قانون مجازات اسلامی برای جرایمی که حد شرعی ندارند، در نظر گرفته شده است. قاضی در صدور حکم تعزیری، اختیار دارد با توجه به شرایط و اوضاع و احوال هر پرونده، از جمله نوع و شدت جرم ارتکابی، سابقه مجرمانه، شخصیت و انگیزه مرتکب، و وضعیت خانوادگی و اجتماعی او، در حدود مجاز قانونی، مجازات متناسب را تعیین کند. حبس تعزیری برای کنترل رفتارهای ناپسند و جلوگیری از ارتکاب جرم‌های جدید در افراد مورد استفاده قرار می‌گیرد. این ابزار به عنوان یک تنبیه برای افرادی که قوانین را نقض می‌کنند، تعیین می‌شود.

حبس تعزیری چیست؟

انواع حبس تعزیری!

مبنای قانونی حبس تعزیری، ماده ۱۶ قانون مجازات اسلامی است که بیان می‌کند: “حدود و قصاص در شرع مقدس اسلام و مجازاتهای تعزیری در این قانون و یا در قوانین دیگر مصوب بر طبق شرع مقدس اسلام تعیین می شود.” حبس تعزیری در زندان یا مکان‌های دیگری که از طرف سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی تعیین می‌شود اجرا می‌گردد. محکوم به حبس تعزیری باید از تمام حقوق و آزادی‌های خود به جز آزادی رفت و آمد برخوردار باشد. حبس تعزیری علاوه بر محرومیت از آزادی، آثار دیگری نیز برای محکوم به دنبال دارد. محرومیت از حقوق اجتماعی، محرومیت از تصدی برخی مشاغل و ایجاد سوء پیشینه کیفری از آثارحبس تعزیری هستند. همچنین حبس تعزیری در قانون مجازات اسلامی به هشت درجه تقسیم شده است:

  • حبس درجه یک: بیش از ۲۵ سال
  • حبس درجه دو: از ۱۵ تا ۲۵ سال
  • حبس درجه سه: از ۱۰ تا ۱۵ سال
  • حبس درجه چهار: از ۶ تا ۱۰ سال
  • حبس درجه پنج: از ۳ تا ۶ سال
  • حبس درجه شش: از دو تا سه سال
  • حبس درجه هفت: از یک تا دو سال
  • حبس درجه هشت: تا یک سال

مجازات‌های تعزیری و انواع آن!

مجازات‌های تعزیری به عنوان یک ابزار قانونی برای اعمال قوانین و مقررات جامعه اسلامی و فرهنگی استفاده می‌شود. این اقدامات به منظور ایجاد نظم در جامعه انجام می‌شود و در صورت نقض مقررات، فرد به مجازات معین شده تحت عنوان مجازات تعزیری خواهد رفت. در ادامه به بررسی بیشتر انواع مجازات میپردازیم.

  • حبس: حبس به معنای محرومیت از آزادی است و می‌تواند به صورت مطلق یا جزئی باشد.
  • جزای نقدی: جزای نقدی به معنای پرداخت مبلغی پول به عنوان مجازات است.
  • شلاق: شلاق زدن به عنوان مجازاتی برای برخی از جرایم در قانون مجازات اسلامی پیش‌بینی شده است.
  • محرومیت از حقوق اجتماعی: محرومیت از حقوق اجتماعی به معنای سلب برخی از حقوق، مانند حق اشتغال به مشاغل خاص، حق استفاده از امکانات ورزشی و تفریحی و … است.
  • مجازات‌های جایگزین حبس: مجازات‌های جایگزین حبس مجازات‌هایی هستند که به جای حبس به مجرمان تحمیل می‌شوند. این مجازات‌ها می‌توانند شامل خدمات عمومی رایگان، دوره مراقبت، اخطار و توبیخ و … باشند.

چه کسانی به حبس تعزیری محکوم می شوند؟

طبق قانون مجازات اسلامی، افراد در شرایط مختلفی ممکن است به حبس تعزیری محکوم شوند. به طور کلی، هر کس مرتکب جرمی شود که در شرع مقدس اسلام حد یا قصاص تعیین نشده باشد، به مجازات تعزیری محکوم می‌شود. در برخی موارد، ممکن است جرمی هم دارای وصف حد و هم دارای وصف تعزیر باشد. در اینگونه موارد، قاضی ابتدا باید حد را اعمال کند و سپس در صورت باقی ماندن مجازات، تعزیر را اعمال خواهد کرد. برخی از مهمترین جرایمی که می‌توانند منجر به حبس تعزیری شوند عبارتند از:

  • سرقت: اعم از سرقت ساده، سرقت مسلحانه، سرقت در شب، سرقت از اماکن مسکونی، سرقت از اشخاص، سرقت از معابر عمومی و …
  • کلاهبرداری: تحصیل مال یا منفعت با توسل به مانور متقلبانه
  • خیانت در امانت: تصرف در مال یا وجهی که به عنوان امانت به او سپرده شده است
  • توهین: فحاشی یا تمسخر به قصد اذیت و آزار
  • افترا: نسبت دادن جرم یا فساد به کسی که آن را مرتکب نشده است
  • ایراد صدمه بدنی: ضرب و جرح عمدی، نقص عضو، جنایات ناقص العضو
  • قتل: اعم از قتل عمد، قتل غیرعمد، شبه عمد
  • محاربه: برهم زدن نظم و امنیت عمومی به قصد ایجاد رعب و وحشت
  • افساد فی الارض: فساد گسترده در زمین
  • قاچاق مواد مخدر: حمل، نگهداری، خرید، فروش، توزیع، تولید یا کشت مواد مخدر
  • سوء استفاده از مقام یا موقعیت: ارتکاب جرم توسط کارمند یا مامور دولتی در حین انجام وظایف
  • تخریب اموال: از بین بردن یا تخریب عمدی اموال متعلق به دیگران

علاوه بر این، در برخی موارد خاص، قانونگذار جرایم دیگری را نیز به عنوان جرم تعزیری پیش‌بینی کرده است. میزان حبس تعزیری که برای هر جرم در نظر گرفته می‌شود، در قانون مجازات اسلامی به طور دقیق تعیین شده است. قاضی دادگاه در صدور حکم حبس تعزیری، اختیار دارد با توجه به شرایط و اوضاع و احوال هر پرونده، از جمله نوع و شدت جرم ارتکابی، سابقه مجرمانه، شخصیت و انگیزه مرتکب، و وضعیت خانوادگی و اجتماعی او، در حدود مجاز قانونی، مجازات متناسب را تعیین کند. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد اینکه چه کسانی به حبس تعزیری محکوم می‌شوند و مجازات هر جرم چه مقدار است، می‌توانید به قانون مجازات اسلامی و یا به وکیل متخصص مراجعه کنید.

حبس تعزیری  و آثار آن

آثار و مزایای تعزیری بودن حبس!

همانطور که اشاره شد، حبس تعزیری به نوعی از مجازات گفته می‌شود که در قانون مجازات اسلامی برای مجرمان جرایم خاص در نظر گرفته شده است. این نوع حبس در مقابل حبس حد قرار می‌گیرد که مجازاتی است که در شرع مقدس اسلام به طور دقیق و مشخص تعیین شده است. لازم به ذکر است که حبس تعزیری به عنوان مجازات، معایبی نیز دارد که از جمله آنها می‌توان به مشکلات مربوط به تراکم جمعیت در زندان‌ها و آثار منفی حبس بر زندانیان و خانواده‌های آنها اشاره کرد. قانونگذار در تلاش است تا با اتخاذ تدابیر مختلف، مانند گسترش استفاده از مجازات‌های جایگزین حبس، تا حد امکان از این معایب بکاهد. آثار و مزایای تعزیری بودن حبس عبارتند از:

انعطاف‌پذیری:

  • مجازات‌های تعزیری از انعطاف‌پذیری بیشتری نسبت به مجازات‌های حدی برخوردار هستند. به این معنا که قاضی با توجه به شرایط و اوضاع و احوال هر پرونده، می‌تواند در حدود مجاز قانونی، مجازات متناسب با جرم و شخصیت مرتکب را تعیین کند.
  • این انعطاف‌پذیری به قاضی کمک می‌کند تا در صدور حکم، عدالت را به نحو احسن اجرا کند و از مجازات‌های بیهوده و غیرضروری جلوگیری کند.

تناسب مجازات با جرم:

  • در مجازات‌های تعزیری، قاضی می‌تواند مجازات را با نوع و شدت جرم ارتکابی تناسب دهد.
  • این امر موجب می‌شود تا مجازات‌های تعیین شده بازدارندگی بیشتری داشته باشند و مجرمان از ارتکاب جرم پرهیز کنند.

اصلاح و تربیت مجرمان:

  • یکی از اهداف مجازات‌های تعزیری، اصلاح و تربیت مجرمان است.
  • قاضی می‌تواند با صدور حکم‌های مناسب، به مجرمان کمک کند تا از اشتباهات خود درس بگیرند و به آغوش جامعه بازگردند.

جلوگیری از تکرار جرم:

  • مجازات‌های تعزیری می‌توانند نقش موثری در جلوگیری از تکرار جرم داشته باشند.
  • زمانی که مجرمان با مشاهده عواقب جرم خود، از ارتکاب آن پرهیز کنند، جامعه امن‌تر خواهد شد.

جبران خسارات وارده به بزه‌دیده:

  • در برخی از موارد، قاضی می‌تواند علاوه بر مجازات، مرتکب را به جبران خسارات وارده به بزه‌دیده نیز محکوم کند.
  • این امر موجب می‌شود تا بزه‌دیده تا حدودی از ضرر و زیان وارده به خود جبران خسارت کند.

در مجموع، تعزیری بودن حبس مزایای متعددی دارد که می‌توان از جمله آنها به انعطاف‌پذیری، تناسب مجازات با جرم، اصلاح و تربیت مجرمان، جلوگیری از تکرار جرم و جبران خسارات وارده به بزه‌دیده اشاره کرد.

چه کسانی به حبس تعزیری محکوم می شوند؟

تفاوت مجازات تعزیری و حدی

در نظام حقوقی ایران، جرایم به دو دسته کلی حدی و تعزیرات تقسیم می‌شوند. این دو دسته از جرایم از نظر ماهیت، مجازات و نحوه رسیدگی دارای تفاوت‌های اساسی هستند. تفاوت‌های اصلی مجازات تعزیری و حدی عبارتند از:

حدی: جرایمی هستند که در شرع مقدس اسلام به طور دقیق و مشخص بیان شده‌اند و دارای مجازات‌های ثابت و از پیش تعیین شده‌ای هستند. مجازات جرایم حدی در شرع مقدس به طور دقیق و مشخص تعیین شده است و قاضی اختیار ندارد در میزان یا نوع مجازات آنها دخل و تصرفی کند. این مجازات‌ها می‌توانند شامل قصاص نفس، قطع عضو، تازیانه، تبعید و … باشند.

رسیدگی به جرایم حدی در دادگاه‌های عمومی و انقلاب انجام می‌شود و قاضی در رسیدگی به این جرایم ملزم به رعایت تشریفات خاصی است. در برخی از جرایم حدی، مانند قتل نفس، امکان عفو و بخشش توسط ولی دم یا مقام رهبری وجود دارد. برخی از جرایم حدی، مانند زنا و لواط، دارای آثار و تبعات خاصی برای مرتکب هستند، مانند حد زنا که شامل رجم یا تازیانه است. برخی از جرایم حدی، مانند زنا و لواط، دارای آثار و تبعات خاصی برای مرتکب هستند، مانند حد زنا که شامل رجم یا تازیانه است.

تعزیرات: جرایمی هستند که در شرع مقدس به طور مشخص بیان نشده‌اند و مجازات آنها توسط قانونگذار و در چارچوب موازین اسلامی تعیین می‌شود. مجازات جرایم تعزیری در قانون مجازات اسلامی به طور کلی تعیین شده است و قاضی با توجه به شرایط و اوضاع و احوال هر پرونده، در حدود مجاز قانونی، مجازات را تعیین می‌کند. این مجازات‌ها می‌توانند شامل حبس، جزای نقدی، شلاق، محرومیت از حقوق اجتماعی و … باشند.

رسیدگی به جرایم تعزیری در دادگاه‌های عمومی و انقلاب و یا دادگاه‌های تخصصی (مانند دادگاه انقلاب، دادگاه خانواده و …) انجام می‌شود و تشریفات خاصی برای رسیدگی به این جرایم وجود ندارد. در جرایم تعزیری، امکان عفو و بخشش توسط مقام رهبری یا مراجع قضایی ذیصلاح وجود دارد. برخی از جرایم حدی، مانند زنا و لواط، دارای آثار و تبعات خاصی برای مرتکب هستند، مانند حد زنا که شامل رجم یا تازیانه است. جرایم تعزیری به طور کلی دارای آثار و تبعات خاصی برای مرتکب نیستند.

بخشش حبس تعزیری در ایران!

در نظام حقوقی ایران، حبس تعزیری به عنوان مجازاتی برای برخی جرایم در نظر گرفته شده است. با این حال، در شرایطی امکان بخشش حبس تعزیری وجود دارد. بخشش حبس تعزیری یک حق مطلق برای محکوم نیست و مراجع قضایی مختار هستند که با این درخواست موافقت کنند یا نکنند. در صورت موافقت با بخشش، محکوم باید شرایط مربوط به آن را به طور کامل رعایت کند. عفو عمومی، عفو خصوصی، آزادی مشروط و اعاده اعتبار انواع بخشش حبس تعزیری می‌باشند.

برای عفو عمومی که توسط مقام رهبری اعلام می‌شود و شامل تمام یا گروهی از محکومان می‌شود. در مورد عفو خصوصی که توسط شاکی خصوصی یا صاحب حقّ اعلاّم می‌شود و فقط شامل محکوم به جرم خاصّی می‌شود. درمورد آزادی مشروط، محکوم پس از گذراندن قسمتی از حبس خود، به طور مشروط آزاد می‌شود و در صورت عدم ارتکاب جرم جدید در مدت آزادی مشروط، از باقیمانده حبس او نیز بخشوده می‌شود. در مورد اعاده اعتبار، پس از گذشت مدت زمان مشخصی از محکومیت، سوابق کیفری محکوم پاک می‌شود و او از تمام حقوق اجتماعی خود برخوردار می‌شود.

مجازات‌های جایگزین حبس تعزیری در ایران!

در نظام حقوقی ایران، حبس تعزیری به عنوان مجازاتی برای برخی جرایم در نظر گرفته شده است. با این حال، در راستای سیاست‌های کاهش جمعیت کیفری زندان‌ها و اصلاح مجرمان، قانونگذار مجازات‌های جایگزین حبس تعزیری را نیز پیش‌بینی کرده است. انواع مجازات‌های جایگزین حبس تعزیری:

  • دوره مراقبت: در این مجازات، محکوم به مدت مشخصی تحت نظارت و مراقبت یک مددکار اجتماعی قرار می‌گیرد و باید از دستورات او اطاعت کند.
  • خدمات عمومی رایگان: محکوم به انجام خدمات عمومی رایگان به نفع جامعه، مانند خدمات بهداشتی، آموزشی، عمرانی و … محکوم می‌شود.
  • جزای نقدی: محکوم به پرداخت مبلغی پول به عنوان جزای نقدی محکوم می‌شود.
  • جزای نقدی روزانه: محکوم به پرداخت مبلغ مشخصی به صورت روزانه به عنوان جزای نقدی محکوم می‌شود.
  • محرومیت از حقوق اجتماعی: محکوم از برخی حقوق اجتماعی، مانند حق اشتغال به مشاغل خاص، حق استفاده از امکانات ورزشی و تفریحی و … محروم می‌شود.
مجازات حبس تعزیری

سخن پایانیدر نهایت حبس تعزیری مجازاتی است که بعضی از کشورها برای اجرای عدالت و حفظ امنیت عمومی به کار می‌برند. این نوع از حبس به عنوان مجازاتی برای افرادی که اقدام به پیشبرد عملیات غیرقانونی یا خطرناک کرده‌اند، تعیین می‌شود. استفاده از حبس تعزیری به منظورایجاد ترس از انجام اعمال غیرقانونی در جامعه، از اهمیت بالایی برخوردار است. با تنظیم قوانین دقیق و ارائه پیشنهادات آموزشی و بهداشتی مناسب، می‌توان از افراد مجرم جلوگیری کرد و باعث افزایش امنیت عمومی شد. این نوع حبس معمولاً به صورت موقت و با مدت زمان معینی اجرا می‌شود و می‌تواند شامل محدودیت‌های مختلفی مانند محاسبه‌ی زمان دقیق خروج از حبس، ممنوعیت مسافرت، محدودیت در استفاده از تلفن همراه و … باشد.

5/5 - (1 امتیاز)

مرضیه

مرضیه اسلامی طراح و نویسنده سایت با 2 سال سابقه فعالیت در حوزه محتوا نویسی و بازنویسی متون حقوقی

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

19 − دو =

دکمه بازگشت به بالا